Onaylı ve Onaysız Terazi Nedir? Farkları ve Kullanım Alanları

Onaylı terazi, yasal metroloji kapsamındaki belirli tartım işlemleri için gereken uygunluk değerlendirmesi tamamlanmış cihazdır. Onaysız terazi ise bu kullanım uygunluğunu taşımayan bir seçenektir. Aradaki fark yalnız fiyat veya ekranda görülen gram adımı değildir; tartım sonucunun hangi işlemde kullanılacağıdır.

Manavda satış bedeli belirlemek, depoda işletme içi kontrol yapmak ve laboratuvarda numune hazırlamak aynı ihtiyacı ifade etmez. Doğru seçime önce kullanım amacını yazarak başlayın. Sonra bu amaca uygun kapasiteyi, taksimatı ve cihazın belgelerini birlikte değerlendirin.

Onaylı terazi ne anlama gelir?

Piyasada “M onaylı”, “ticari onaylı” veya “onaylı terazi” ifadeleriyle karşılaşılır. Bu ifadelerin arkasında, ilgili tartı aletine ve kullanımına ait uygunluk değerlendirmesi bulunmalıdır. Yalnız satıcının ürün adında “onaylı” yazması yeterli kontrol değildir. Ürünün etiketi, modeli ve sunulan belgeleri birbiriyle örtüşmelidir.

Türkiye’de otomatik olmayan tartı aletlerine ilişkin çerçeve 2014/31/AB Yönetmeliği ile düzenlenir. Ticaret Bakanlığının resmî ürün kuralları açıklaması, kapsamdaki uygulamalarda CE işaretiyle birlikte ek metroloji işaretinin önemini belirtir. Uygun cihaz seçimi, kullanım sırasında uygulanacak kontrol yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden ayrı bir adımdır.

Onaysız terazi nedir, nerede değerlendirilir?

Burada “onaysız” sözcüğü, cihazın ilgili yasal tartım uygulaması için gereken metrolojik uygunluğu taşımadığını anlatır. Bu durum tek başına cihazın bozuk, kalitesiz veya her ölçümünün yanlış olduğu anlamına gelmez. İyi bir teknik performansa sahip cihaz da yalnız belirli işletme içi veya araştırma amaçları için sunulabilir.

Örneğin işletmenin kendi içinde bir parçanın yaklaşık ağırlığını gözlemlemesi ile bu ağırlığa göre müşteriye fatura düzenlemesi aynı işlem değildir. İlk örnekte dahi kalite sistemi, sözleşme veya sektörel düzenleme başka şartlar getirebilir. Bu nedenle “satış yapmıyorum, kesinlikle onay gerekmez” şeklinde genel bir sonuç çıkarılmamalıdır.

Tabloyu yana kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Hangi tartımlarda yasal uygunluk önemlidir?

Ağırlık üzerinden yapılan ticari işlemler temel örnektir: manavda kilogramla satış, kasapta ürünün bedelinin tartıma göre belirlenmesi veya mal alımında ağırlığın ödeme hesabına girmesi gibi. Bu tür işlemler için modelin ilgili kullanım uygunluğunu baştan doğrulayın.

Yasal metroloji yalnız perakende satışla sınırlı değildir. Mevzuatta tanımlanan bazı ücret ve resmî işlem hesapları, belirli tıbbi tartımlar ve eczacılıkla ilgili uygulamalar da farklı kullanım başlıkları arasında yer alır. Bir laboratuvarın veya sağlık işletmesinin adından hareketle karar vermek yerine, tartımın tam olarak hangi amaçla yapılacağını belirtmek gerekir.

CE ve M işaretleri nasıl kontrol edilir?

CE işaretini tek başına “ticari tartıma uygundur” şeklinde yorumlamayın. İlgili güncel uygunluk düzeninde, dikdörtgen içindeki büyük M harfi ve iliştirme yılının son iki rakamından oluşan ek metroloji işareti ile üretim kontrolüne katılan onaylanmış kuruluşun kimlik numarası da değerlendirilir. Örneğin M yanında görülen iki rakam, terazi kapasitesi veya taksimatı değildir.

Üretici adı, model/seri bilgisi, Max, Min, e ve gerektiğinde d değerlerini okuyun. Bunların teklif edilen kapasiteyle uyuştuğunu kontrol edin. Sadece temsili bir ürün fotoğrafındaki işarete dayanmayın; satın alınacak konfigürasyonun bilgilerini isteyin. Önceden piyasaya arz edilmiş cihazların işaretleme düzeni farklı olabileceğinden eski bir cihazı yalnız yeni etiket görünümüne göre sınıflandırmayın.

Onay, kalibrasyon ve muayene aynı şey mi?

Hayır. Uygunluk değerlendirmesi, cihazın ilgili düzenleme gereklerini karşılamasıyla ilgilidir. Kalibrasyon, tanımlı koşullarda ölçüm sonuçlarıyla referans değerler arasındaki ilişkinin belirlenmesini ve belgelendirilmesini sağlar. Kullanımdaki yasal muayene ise ayrı bir kontrol sürecidir. Kalibrasyon sertifikası, gerekli yasal muayene veya damga işleminin yerine geçmez.

İşletmenizin cihaz kaydında model, seri numarası, kullanım yeri, belge ve kontrol tarihlerini birlikte tutun. Bir değişiklik veya onarım gerektiğinde yetkili hizmet kanalına başvurun; mühür ve işaretlere müdahale etmeyin. Güncel başvuru ve muayene işlemlerini cihaz türüne göre ilgili yetkili kurumdan teyit edin.

Satın almadan önce nasıl karar verilir?

Önce tartılan ürünün en düşük ve en yüksek ağırlığını, kap darasını ve tartım sonucunun kullanımını belirleyin. Ardından terazi seçeneklerini veya platform baskülleri bu bilgilere göre karşılaştırın. Teknik değerler için taksimat ve minimum tartım rehberinden yararlanabilirsiniz. Teklifte onay durumunun, seçilen kapasitenin ve belgelendirmenin açıkça yazılmasını isteyin.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı — Ölçü Aletleri ve Ürün Kuralları
• 2014/31/EU — EUR-Lex, madde 16–17 ve Ek III
• Türkiye Belediyeler Birliği — 2014/31/AB mevzuat duyurusu
• Gazi Üniversitesi BİYOKAM — Kalibrasyon Nedir?

Kapak görseli temsili illüstrasyondur.